De Beleefde Therapeut

22 september 2025

Er was eens een aardige en beleefde therapeut. Bij aanvang van de therapie vroeg ze vriendelijk hoe het met de patiënt gesteld is en hoe haar week geweest was. De patiënt vertelde minutieus wat ze die week had meegemaakt met de nadruk op de problemen die op haar pad gekomen waren. Immers, bij een therapeut vertel je over problemen, net zoals je bij de dokter over lichamelijke klachten begint en niet over de gezellige BBQ van gisteravond. De therapeut omringde de patiënt met een wolk van begrip. Met een schuin oog keek de therapeut naar de klok en zag hoe de minuten voorbij tikten. Niettemin liet ze de patiënt uitpraten. Iemand midden in een verhaal onderbreken voelde onbeleefd, zelfs lomp. Dus wachtte ze geduldig totdat de patiënt uitgesproken was, en probeerde in de resterende minuten van de therapie gehaast het protocol af te werken zoals dat voor deze sessie gepland was.
Hoewel aardig bedoeld, lijkt het tijdverspilling om veel ruimte te geven voor dingen die het niveau van een vriendelijk luisterend buurvrouw niet overstijgen. Ooit ben ik mezelf gaan trainen om zo snel mogelijk aan het begin van de sessie op het relevante onderwerp te geraken. Dat bleek kinderlijk eenvoudig. Het was een kwestie van bij aanvang van de sessie direct de juiste vraag te stellen, zoals ‘vorige week spraken we over assertiviteit; heeft u deze week op dit gebied een succesje behaald?’ Daarmee zat ik binnen drie seconden midden in het juiste onderwerp. Een alternatieve beginvraag is: ‘wat vond u belangrijk aan de vorige sessie en wat kon u er mee?’ Met die vraag slaat de therapeut een driedubbelslag: 1. Zij zit meteen op het goede onderwerp; 2. De therapeut checkt wat er is blijven hangen van de interventies van de vorige sessie; 3. De therapeut krijgt te horen of de patiënt daadwerkelijk iets kon met hetgeen besproken is.
Omdat ik dit een te makkelijk manier vond om snel bij het juiste onderwerp te belanden, heb ik uit een soort therapeutische malligheid mezelf de volgende oefening gegeven: stel de verkeerde vraag (hoe is uw week geweest) en probeer toch binnen drie minuten op het goede onderwerp te komen. Het is de kunst om niet in de beleefde-luister-modus te schieten, maar de patiënt snel diplomatiek te onderbreken en de sessie op een vriendelijke wijze in de therapeutische richting te sturen. Het is te doen, zo bleek.

Gepubliceerd in VGCT-Magazine, juni 2024