8 december 2025
Wat is een ideale patiënt? Dat is iemand die op tijd komt, een duidelijke visie heeft op zijn probleem, zijn huiswerk doet, meedenkt en zelfstandig stappen onderneemt om beter te worden. Feitelijk is de ideale patiënt geen patiënt maar iemand die zijn problemen zelfstandig oplost.
Veel mensen die in behandeling komen, gedragen zich verre van ideaal. Ze zeggen hun afspraken af, komen te laat, luisteren niet naar de therapeut, opperen bezwaren tegen goedbedoelde suggesties, vergeten wat er besproken is of doen hun huiswerk niet. De patiënt raakt voortdurend van het pad af; verdwaalt op de weg naar beterschap. Dat is precies de reden waarom een patiënt een patiënt is. Het is de taak van de therapeut om hem op vriendelijke en vasthoudende wijze terug te leiden naar de juiste route.
Sommige therapeuten vinden het lastig wanneer de patiënt van het pad raakt. Ze worden drammerig, belerend, teleurgesteld of gefrustreerd. Patiënten lopen het risico op negatieve labels, die meer zeggen over de frustratie van de therapeut dan over de toestand van de patiënt. Dan is de patiënt ‘passief-agressief’ of doet hij aan ‘splitting’ of is er sprake van ziektewinst en wil hij gewoonweg niet beter worden.
Ook instellingen reageren soms weinig empathisch, zoals dat te lezen is in de strenge toon van de brieven bij no-show. Het lijkt alsof het de patiënt kwalijk genomen wordt dat hij zich als zodanig gedraagt.
Andere therapeuten twijfelen aan zichzelf wanneer het niet lukt de patiënt op het goede spoor te houden; een schromelijke overschatting van hun rol. De patiënt bepaalt grotendeels het succes van de therapie. De therapeut is niet meer dan een voetbalcoach die zijn team traint, motiveert en tactieken bespreekt. Een goede coach is waardevol, maar hij maakt geen doelpunten. Dat doet de speler in het veld.
Voor de patiënt is het lastig om zich als ideale patiënt te gedragen. Hetzelfde geldt voor de therapeut. Het is lastig om als coach de mogelijkheden van het team optimaal te blijven benutten.